این مقاله با عنوان Implant Failures: Part 1 توسط Rahul Rupapara، Anjali Ravi، Shankar Iyer و Davis C. Thomas نوشته شده و در سال ۲۰۲۶ در Dental Clinics of North America، جلد ۷۰، صفحات ۱۷۳ تا ۱۸۹ منتشر شده است. DOI مقاله 10.1016/j.cden.2025.07.011 است. نوع مقاله، مرور روایی کلینیکی یا Narrative Clinical Review محسوب می‌شود؛ بنابراین هدف آن ارائه یک پروتکل قطعی یا متاآنالیز آماری نیست، بلکه جمع‌بندی بالینی عوامل مؤثر بر شکست ایمپلنت و کمک به تصمیم‌گیری درمانی است.

یکی از نکات مهم مقاله این است که هنوز تعریف واحد و کاملاً پذیرفته‌شده‌ای برای implant failure وجود ندارد. در برخی منابع، شکست ایمپلنت به معنی از دست رفتن خود fixture است. در برخی دیگر، تحلیل شدید استخوان، mobility، درد، پری‌ایمپلنتایتیس یا حتی نارضایتی بیمار هم می‌تواند در تعریف شکست دخیل باشد. در این مقاله، تمرکز اصلی روی شکست از منظر بیولوژیک و کلینیکی است؛ یعنی وضعیتی که به دلیل مشکلات بیولوژیک یا مکانیکی، ادامه حفظ ایمپلنت منطقی یا ممکن نیست و تصمیم به خارج کردن آن مطرح می‌شود.

اما نکته مهم‌تر اینجاست: ایمپلنتی که هنوز در دهان باقی مانده، الزاماً ایمپلنت موفق نیست. این همان جایی است که تفاوت میان success و survival اهمیت پیدا می‌کند.

Implant success زمانی معنا دارد که ایمپلنت در دهان باقی مانده، osseointegration مناسب دارد، بافت نرم و سخت اطراف آن سالم است، فانکشن قابل قبول دارد و نشانه‌ای از پاتولوژی دیده نمی‌شود. در مقابل، implant survival یعنی ایمپلنت هنوز در دهان حضور دارد و عملکرد خود را حفظ کرده، اما ممکن است اطراف آن تحلیل استخوان، التهاب، پری‌ایمپلنتایتیس یا مشکل بافت نرم وجود داشته باشد. در نهایت، implant failure زمانی مطرح می‌شود که وضعیت ایمپلنت به مرحله‌ای رسیده باشد که حفظ آن دیگر قابل دفاع نباشد و removal در نظر گرفته شود.

برای روشن‌تر شدن موضوع، فرض کنید ایمپلنتی هنوز mobility ندارد و در دهان باقی مانده، اما حدود ۵۰ درصد bone loss اطراف آن اتفاق افتاده است. از نظر آماری شاید بتوان گفت این ایمپلنت هنوز surviving است، اما از نظر کلینیکی نمی‌توان آن را یک success واقعی دانست. این تفاوت برای دندانپزشک مهم است، چون اگر survival را با success یکی بگیرد، ممکن است وضعیت واقعی بیمار را بهتر از چیزی که هست تفسیر کند.

طبق گزارش مقاله، survival ده‌ساله ایمپلنت‌ها حدود ۹۵ درصد ذکر شده است. همچنین early implant failure در حدود ۰.۵ تا ۵ درصد و late implant failure حدود ۰.۵ تا ۸ درصد گزارش شده است. این اعداد در نگاه اول امیدوارکننده‌اند، اما نباید ساده‌سازی شوند. survival بالا به این معنی نیست که همه ایمپلنت‌ها بدون complication، بدون bone loss، بدون التهاب و بدون مشکل پروتزی باقی مانده‌اند. برای دندانپزشک، عدد survival زمانی ارزش واقعی دارد که در کنار وضعیت بافت اطراف ایمپلنت، کیفیت فانکشن، طراحی پروتز، oral hygiene و رضایت بیمار بررسی شود.

مقاله شکست ایمپلنت را از نظر زمان به دو گروه مهم تقسیم می‌کند: شکست زودرس و شکست دیررس.

Early implant failure قبل از functional loading رخ می‌دهد و معمولاً به اختلال در osseointegration مربوط است. این نوع شکست در هفته‌ها یا ماه‌های اول بعد از placement دیده می‌شود و اغلب ریشه بیولوژیک دارد؛ یعنی بدن بیمار نتوانسته اتصال پایدار و قابل اعتماد بین استخوان و سطح ایمپلنت ایجاد کند. کیفیت نامناسب استخوان، کنترل ضعیف بیماری‌های سیستمیک، تکنیک جراحی نامناسب، overheating هنگام دریلینگ، primary stability ناکافی یا حتی فشاری بیش از حد، سیگار و اختلال در روند healing می‌توانند در این مرحله نقش داشته باشند.

در مقابل، late implant failure بعد از osseointegration و معمولاً پس از loading اتفاق می‌افتد. این نوع شکست می‌تواند بیولوژیک، مکانیکی یا ترکیبی باشد. عواملی مثل peri-implantitis، overload، bruxism، طراحی نامناسب پروتز، hygiene ضعیف، تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت، maintenance نامنظم و بیماری پریودنتال کنترل‌نشده می‌توانند زمینه‌ساز شکست دیررس شوند. از نظر بالینی، شکست دیررس معمولاً برای بیمار و درمانگر سنگین‌تر است، چون بعد از صرف هزینه، زمان، تحویل پروتز و شکل‌گیری انتظار درمانی رخ می‌دهد.

نکته ارزشمند دیگر مقاله این است که شکست ایمپلنت را فقط به بعد از جراحی محدود نمی‌کند. failure می‌تواند از فازهای مختلف درمان شروع شود: planning، surgical phase، healing and osseointegration، restorative phase و functional phase. این نگاه برای ایمپلنتولوژی بسیار مهم است. اگر بیمار از ابتدا درست انتخاب نشده باشد، اگر ریسک‌ها در informed consent توضیح داده نشده باشند، اگر بیماری پریودنتال کنترل نشده باشد، اگر کیفیت استخوان و محل ایمپلنت به‌درستی ارزیابی نشده باشد یا اگر پروتز نهایی قابل تمیز کردن طراحی نشود، شکست عملاً از همان ابتدا وارد طرح درمان شده است.

بنابراین، ایمپلنت موفق فقط ایمپلنتی نیست که در CBCT خوب plan شده یا با torque مناسب قرار گرفته باشد. موفقیت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که بیمار، استخوان، بافت نرم، بیماری‌های سیستمیک، داروها، occlusion، hygiene و maintenance همگی با هم دیده شوند.

پیش از implant placement، دندانپزشک باید چند سؤال کلیدی را از خود بپرسد: آیا بیمار از نظر سیستمیک کنترل شده است؟ آیا سابقه periodontitis دارد؟ آیا سیگار، ویپ یا کانابیس مصرف می‌کند؟ آیا کیفیت استخوان برای طرح درمان انتخابی مناسب است؟ آیا پروتز نهایی قابل تمیز کردن خواهد بود؟ آیا بیمار توانایی و انگیزه maintenance دارد؟ آیا bruxism یا overload وجود دارد؟ اگر پاسخ این سؤال‌ها مشخص نباشد، حتی یک جراحی دقیق هم نمی‌تواند prognosis درمان را تضمین کند.

در نهایت، پیام اصلی این بخش از مقاله روشن است: شکست ایمپلنت فقط به معنی افتادن یا خارج کردن fixture نیست. بین success، survival و failure تفاوت جدی وجود دارد. ایمپلنتی که هنوز در دهان است اما دچار bone loss، التهاب یا peri-implantitis شده، الزاماً موفق نیست.

درمان ایمپلنت از جراحی شروع نمی‌شود؛ از تشخیص درست، انتخاب بیمار، مدیریت ریسک و طراحی یک مسیر درمانی قابل نگهداری شروع می‌شود.