پُستبیوتیکها در پریودنتولوژی؛ کمک جدید برای کنترل التهاب لثه؟
یک مطالعه بالینی جدید که در سال ۲۰۲۶ در Journal of Periodontology منتشر شده، نشان میدهد مصرف پاستیلهای حاوی پُستبیوتیک ممکن است در کاهش التهاب خفیف لثه و خونریزی هنگام پروبینگ نقش کمکی داشته باشد. این پژوهش به سرپرستی پروفسور تاکانوری ایواتا از دپارتمان پریودنتولوژی مؤسسه علوم توکیو / Institute of Science Tokyo انجام شده و نتایج آن توجه پژوهشگران حوزه پریودنتولوژی و سلامت دهان را به کاربرد احتمالی پُستبیوتیکها جلب کرده است.
در سالهای اخیر، ارتباط میان میکروبیوم دهان و سلامت پریودنتال بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. پیشتر بسیاری از پژوهشها روی پروبیوتیکها تمرکز داشتند؛ یعنی میکروارگانیسمهای زندهای که ممکن است از طریق تعدیل فلور میکروبی و کاهش پاسخهای التهابی، به سلامت دهان کمک کنند. با این حال، استفاده از باکتریهای زنده در محصولات مصرفی همیشه ساده نیست. چنین محصولاتی ممکن است از نظر پایداری، فرایند تولید، شرایط نگهداری و ماندگاری با محدودیتهایی روبهرو باشند. به همین دلیل، پُستبیوتیکها بهعنوان گزینهای قابلتوجه مطرح شدهاند؛ ترکیباتی که برخلاف پروبیوتیکها حاوی میکروارگانیسم زنده نیستند، بلکه شامل باکتریهای غیرفعالشده یا اجزای زیستفعال حاصل از آنها هستند.
در این کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده و دوسوکور، ۱۳۴ فرد بزرگسال دارای التهاب خفیف لثه، اما بدون پریودنتیت، مورد بررسی قرار گرفتند. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند؛ یک گروه پاستیلهای حاوی باکتری غیرفعالشده با حرارت را دریافت کرد و گروه دیگر پاستیل دارونما مصرف کرد. دوره مصرف شش هفته بود و افراد روزانه دو بار از این پاستیلها استفاده کردند. نکته مهم در طراحی مطالعه این بود که شرکتکنندگان در طول پژوهش، روال معمول بهداشت دهان خود را ادامه دادند و هیچ آموزش اختصاصی مسواکزدن یا درمان پریودنتال برای آنها انجام نشد. این موضوع باعث شد شرایط مطالعه تا حد زیادی به زندگی واقعی روزمره نزدیک باشد.
شاخص اصلی مورد ارزیابی در این پژوهش، خونریزی هنگام پروبینگ / Bleeding on Probing یا BOP بود؛ یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی التهاب لثه. پس از شش هفته، میانگین خونریزی هنگام پروبینگ در هر دو گروه نسبت به شروع مطالعه کاهش معنیداری نشان داد، اما در تحلیل کلی، تفاوت میزان کاهش بین گروه پُستبیوتیک و گروه دارونما از نظر آماری معنیدار نبود. با این حال، زمانی که پژوهشگران افرادی را که در طول مطالعه از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی یا NSAIDs استفاده کرده بودند از تحلیل خارج کردند، نتایج واضحتر شد. در این تحلیل، کاهش BOP در گروه پُستبیوتیک معنیدار بود، در حالی که در گروه دارونما چنین کاهش معنیداری مشاهده نشد. همچنین تفاوت میزان کاهش بین دو گروه از نظر آماری معنیدار گزارش شد.
علاوه بر خونریزی هنگام پروبینگ، شاخص لثهای یا Gingival Index نیز در گروه مصرفکننده پُستبیوتیک نسبت به ابتدای مطالعه بهبود معنیداری نشان داد، اما این تغییر در گروه دارونما معنیدار نبود. البته باید توجه داشت که در پایان مطالعه، تفاوت نهایی بین دو گروه از نظر آماری معنیدار گزارش نشد. سایر شاخصهای پریودنتال مانند عمق پاکت هنگام پروبینگ، سطح چسبندگی کلینیکی و تجمع پلاک نیز تنها تغییرات اندکی داشتند. بنابراین، نتایج این مطالعه بیشتر به کاهش نسبی التهاب لثه و خونریزی محدود میشود و نباید آن را بهعنوان بهبود گسترده وضعیت پریودنتال تفسیر کرد.
پژوهشگران احتمال میدهند که اثرات ضدالتهابی بالقوه این فرآورده پُستبیوتیک در کاهش خونریزی لثه نقش داشته باشد. با این حال، آنها تأکید کردهاند که اندازه اثر مشاهدهشده محدود است و ممکن است از نظر کاربرد بالینی فوری، اهمیت زیادی نداشته باشد. به عبارت دیگر، این پاستیلها در حال حاضر نباید بهعنوان جایگزین درمانهای استاندارد پریودنتال، کنترل پلاک، آموزش بهداشت دهان یا مراجعات منظم دندانپزشکی معرفی شوند.
پروفسور تاکانوری ایواتا، نویسنده ارشد این مقاله از دپارتمان پریودنتولوژی در Institute of Science Tokyo، در توضیح اهمیت مطالعه گفته است که ارزیابی این پاستیلها در شرایط معمول زندگی روزانه، به پژوهشگران کمک کرده تا درک بهتری از پتانسیل عملی آنها برای حمایت از سلامت لثه به دست آورند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این مطالعه نشان نمیدهد که پاستیلهای پُستبیوتیک میتوانند از پریودنتیت پیشگیری کنند یا مزایای بلندمدت پریودنتال ایجاد نمایند. پژوهشگران نیز بر ضرورت انجام مطالعات بیشتر برای بررسی مکانیسمهای اثر، ارزیابی مصرف طولانیمدت و تعیین جایگاه واقعی این محصولات در مراقبتهای پیشگیرانه دهان و دندان تأکید کردهاند.
برای دندانپزشکان، پیام اصلی این مطالعه آن است که پُستبیوتیکها میتوانند یکی از مسیرهای نوظهور در تحقیقات مربوط به سلامت لثه باشند، اما هنوز شواهد برای توصیه قطعی و گسترده بالینی کافی نیست. در حال حاضر، کنترل پلاک، آموزش صحیح بهداشت دهان، جرمگیری و درمانهای استاندارد پریودنتال همچنان پایه اصلی مدیریت التهاب لثه و پیشگیری از پیشرفت بیماریهای پریودنتال محسوب میشوند. با این حال، در آینده ممکن است چنین فرآوردههایی بهعنوان یک مکمل کمکی در کنار مراقبتهای رایج مورد توجه بیشتری قرار گیرند.
اطلاعات مقاله
عنوان مقاله اصلی:
Consuming heat-inactivated Lactiplantibacillus pentosus ONRICb0240-containing postbiotics reduces gingival inflammation: A double-blind randomized clinical trial
عنوان فارسی:
مصرف پُستبیوتیکهای حاوی Lactiplantibacillus pentosus ONRICb0240 غیرفعالشده با حرارت، التهاب لثه را کاهش میدهد: یک کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده دوسوکور
نویسنده ارشد:
Prof. Takanori Iwata
وابستگی علمی:
Department of Periodontology, Institute of Science Tokyo, Tokyo, Japan
مجله:
Journal of Periodontology
سال انتشار آنلاین:
۲۰۲۶
تاریخ انتشار آنلاین مقاله:
۱۹ آوریل ۲۰۲۶
منبع خبری:
Dental Tribune International
تاریخ خبر:
۱۶ جولای ۲۰۲۶
